TL;DR: Materiał tłumaczy, jak sprawdzić podstawę i okres dalszego przetwarzania danych po wygaśnięciu zobowiązania, kiedy kończy się pięcioletni okres z art. 105a Prawa bankowego oraz jak wnioskować o ograniczenie przetwarzania do celów statystycz
Wniosek o usunięcie z BIK danych dotyczących przedawnionego zobowiązania kredytowego
Generator pomoże Ci przygotować wniosek o usunięcie z Biura Informacji Kredytowej danych dotyczących zobowiązania, którego roszczenia uległy przedawnieniu — na podstawie zasady ograniczenia celu i czasu przetwarzania danych.
Ten wzór ma charakter ogólny i informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej. W razie wątpliwości skonsultuj się z prawnikiem lub inspektorem ochrony danych.
Dane do wniosku
Dane wprowadzone w generatorach nie są nigdzie wysyłane. Wszystkie pola przetwarzane są wyłącznie w Twojej przeglądarce.
Podgląd pisma
Podgląd pokazuje treść pisma w układzie zbliżonym do dokumentu tekstowego. Możesz skopiować treść, wyeksportować ją do PDF lub RTF (do edycji w Word / Pages).
Więcej o tym wniosku
Najważniejsze informacje i FAQ o przedawnionych zobowiązaniach kredytowych w BIK
Krótko wyjaśniamy, kiedy ten wniosek ma sens, na czym opiera się prawnie oraz jak wygląda proces usuwania danych dotyczących zobowiązań przedawnionych w BIK.
1. Kiedy warto złożyć ten wniosek?
Wniosek ma sens, gdy:
- zobowiązanie kredytowe zostało zakończone (np. wypowiedziane, spłacone, rozliczone jako strata), a od dnia wymagalności roszczenia upłynął już przewidziany w Kodeksie cywilnym okres przedawnienia,
- mimo przedawnienia dane o tym zobowiązaniu nadal widnieją w BIK – w szczególności jako aktywne lub negatywne wpisy wpływające na ocenę zdolności kredytowej,
- bank odmawia usunięcia wpisu, powołując się ogólnie na „wewnętrzne zasady przechowywania danych” lub potrzeby oceny ryzyka kredytowego, bez wskazania konkretnej podstawy prawnej.
W takich sytuacjach powstaje pytanie, czy po przedawnieniu roszczeń istnieje jeszcze po stronie banku ważny, aktualny cel i podstawa prawna do dalszego raportowania danych o tym zobowiązaniu do BIK.
2. Podstawa prawna – w skrócie
Dane o Twoim kredycie to dane osobowe. Ich przechowywanie musi mieć podstawę z art. 6 ust. 1 RODO i spełniać zasady z art. 5 (m.in. ograniczenie celu i czasu przetwarzania).
Z punktu widzenia prawa cywilnego kluczowe są przepisy o przedawnieniu roszczeń (art. 117 i nast. Kodeksu cywilnego). Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczenia – co oznacza, że cel polegający na dochodzeniu należności staje się w praktyce mocno ograniczony.
Prawo bankowe (art. 105 i 105a) przewiduje szczególny tryb przetwarzania danych w BIK, ale w ściśle określonych sytuacjach i co do zasady w związku z realnym, aktualnym ryzykiem kredytowym. Sam fakt, że kiedyś istniało wymagalne roszczenie, nie usprawiedliwia automatycznie wieloletniego raportowania negatywnej historii po jego przedawnieniu.
W najnowszych orzeczeniach NSA oraz decyzjach Prezesa UODO akcentuje się, że po zakończeniu umowy i upływie niezbędnych okresów ustawowych dalsze przetwarzanie danych w BIK wymaga realnego, konkretnego celu i wyraźnej podstawy prawnej – nie wystarcza ogólne powołanie się na „statystykę” czy hipotetyczne przyszłe roszczenia.
3. Co z art. 105a ust. 3 Prawa bankowego przy długach przedawnionych?
Art. 105a ust. 3 Prawa bankowego pozwala – wyjątkowo – przetwarzać dane dłużników bez ich zgody po wygaśnięciu umowy, ale tylko gdy łącznie spełnione są określone warunki (m.in. odpowiednio długotrwała zaległość i prawidłowe poinformowanie klienta z 30-dniowym wyprzedzeniem o zamiarze dalszego przetwarzania).
Nawet w takim trybie dalsze raportowanie do BIK nie może być nieograniczone w czasie – powinno być powiązane z realnym dochodzeniem roszczeń. Jeżeli roszczenia uległy już przedawnieniu, bank musi wykazać, dlaczego nadal istnieje po jego stronie aktualny, zgodny z prawem cel przetwarzania.
NSA w najnowszym orzecznictwie podkreśla, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek z art. 105a ust. 3 spoczywa na banku. Samo ogólne powołanie się na ten przepis – bez wykazania, kiedy i w jaki sposób poinformowano klienta oraz jak długo utrzymywała się zaległość – nie wystarcza, by utrzymywać negatywne wpisy w BIK przez kolejne lata.
Najczęstsze pytania (FAQ)
1. Czy można „wyczyścić BIK” ze wszystkich danych?
Nie. Dane o zawartych umowach kredytowych mogą być legalnie przetwarzane przez pewien czas, wynikający z przepisów (m.in. rachunkowych, podatkowych, bankowych). Ten generator dotyczy szczególnej sytuacji, gdy:
- zobowiązanie jest od dawna zakończone,
- roszczenia wynikające z umowy uległy przedawnieniu w rozumieniu Kodeksu cywilnego,
- a mimo to dane o zaległości wciąż widnieją w BIK i wpływają na Twoją zdolność kredytową.
2. Czy wysyłam wniosek do BIK czy do banku?
Wniosek w sprawie przedawnionego zobowiązania kredytowego w BIK zawsze kierujesz przede wszystkim do banku (lub innego pierwotnego wierzyciela). To on jest administratorem Twoich danych i tylko on może przekazać do BIK dyspozycję usunięcia lub korekty wpisu.
Możesz równolegle zwrócić się do BIK o informację, jakiego podmiotu dotyczy dany wpis, ale BIK co do zasady i tak przekaże Twoje żądanie do instytucji, która wprowadziła dane do systemu.
3. Co, jeśli bank powołuje się na „art. 105a ust. 3” i odmawia?
Możesz poprosić bank o konkretne wykazanie spełnienia przesłanek tego przepisu: kiedy wysłano i doręczono informację o zamiarze dalszego przetwarzania danych bez zgody, jak długo utrzymywała się zaległość oraz na jaki okres przewidziano dalsze raportowanie do BIK.
Jeżeli roszczenia są już przedawnione, poproś dodatkowo o wyjaśnienie, dlaczego – mimo przedawnienia – bank uważa, że nadal istnieje po jego stronie aktualny i zgodny z prawem cel dalszego raportowania Twoich danych w BIK.
W razie braku satysfakcjonującej odpowiedzi możesz złożyć skargę do Prezesa UODO oraz rozważyć dochodzenie roszczeń z art. 82 RODO za niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych.
4. Czy cesja wierzytelności coś zmienia?
Tak. Po sprzedaży długu bank zasadniczo nie ma już własnego celu przetwarzania danych w BIK w związku z tą umową – celem takim dysponuje co najwyżej aktualny wierzyciel (np. fundusz sekurytyzacyjny).
Orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że bank nie może „na wszelki wypadek” utrzymywać danych byłego klienta w BIK po cesji bez odrębnej, konkretnej podstawy prawnej.
5. W jakim czasie bank musi odpisać?
Standardowo: do 1 miesiąca (art. 12 ust. 3 RODO). W sprawach skomplikowanych – do 3 miesięcy, ale bank musi Cię o tym poinformować i uzasadnić przedłużenie.
6. Czy mogę użyć tego wniosku w dowolnym banku?
Wniosek jest przygotowany w oparciu o ogólne zasady wynikające z RODO, Prawa bankowego oraz standardową praktykę instytucji finansowych. Każdy bank może mieć własne procedury i sposób prowadzenia postępowań wyjaśniających, dlatego treść powinna być traktowana jako uniwersalny wzór, który można dopasować do konkretnej sytuacji.
Najważniejsze odpowiedzi (dla wyszukiwarek)
Jak ustalić, czy dane w BIK są przetwarzane zbyt długo?
Należy sprawdzić, na jakiej podstawie dane są przetwarzane. Po wygaśnięciu zobowiązania bank może przetwarzać informacje o spłacie bez zgody klienta do 5 lat wyłącznie przy spełnieniu warunków z art. 105a Prawa bankowego (opóźnienie powyżej 60 dni oraz wcześniejsze poinformowanie). Po tym okresie dane mogą być przetwarzane jedynie do celów statystycznych lub modelowych, co nie zawsze oznacza ich dalszą widoczność w raporcie BIK.
Jak napisać wniosek o usunięcie lub ograniczenie takich danych?
We wniosku wskaż datę zakończenia zobowiązania i zażądaj wskazania podstawy prawnej dalszego przetwarzania danych. Jeśli minął okres dopuszczalny dla oceny ryzyka kredytowego, możesz wnioskować o usunięcie danych udostępnianych w BIK lub o ograniczenie ich przetwarzania wyłącznie do celów statystycznych.
Czy BIK usuwa dane automatycznie po upływie terminów?
Nie zawsze. Aktualizacji dokonuje instytucja, która przekazała dane do BIK. Jeżeli wpis pozostaje mimo braku podstawy, należy złożyć reklamację do banku, a w razie braku reakcji rozważyć skargę do Prezesa UODO.